استاد راهنما:دکترهدایتی

سمینار مسائل بازار یابی دانشگاه پیام نور استان البرز:

خانم ها شبنم زینالی. مینا مهدوی. سمانه اشرافی. نرگس اعتمادی. 

مقدمه

صنعت گردشگری با ویژگی خاص خود صنعتی پویا با آینده ای روشن تلقی می شود سرمایه گذاری در این صنعت در تمام کشور های دارای جاذبه های جهانگردی رو به افزایش است امروزه جذب گردشگران خارجی به رقابتی فزاینده در بین نهاد های در گیر در صنعت گردشگری تبدیل شده است زیرا این صنعت نه تنها در پیشبرد اقتصاد ملی و در آمد های ارزی نقش دارد بلکه صنعتی است پاکیزه و عاری از آلودگی و در عین حال ایجاد کننده مشاغل جدید . گردشگری برای کشورهای دارای جاذبه های جهانگردی نظیر ایران می تواند به مهمترین منبع کسب در آمد ارزی تبدیل شود مشروط بر اینکه برنامه ریزی صحیح و همه جانبه توام با آینده نگری برای آن تنظیم و اجرا شود . سرمایه گذاری جهانی در صنعت گردشگری حاکی از آن است که گردشگری صنعتی از زمره صنایع توزیع کننده درآمد است و هنگامی که جهانگرد وارد کشور می شود در مقابل خدماتی که به وی ارائه می شود باید هزینه پرداخت کند و این پرداخت ارزی خواهد بود لذا این صنعت می تواند جایگزین اقتصاد تک محصولی یعنی درآمد نفتی گردد .اینکه امروزه مشاهده میشود که کشور های صنعتی اروپا و آمریکا تمام نیرو و توان خود را در جهت جذب جهانگرد به کار می گیرند موید جایگاه این صنعت در اقتصاد است عایدی حاصل از گردشگری پایدار و در عین حال امکان بهره برداری از آن در کوتاه مدت فراهم است. همچنین اشتغال زایی در این صنعت بالا بوده و نیروی انسانی مورد نیاز آن محتاج به آموزش بلند مدت نمی باشد. امکانات موجود در ایران نشان می دهد که ایران ظرفیت پذیرایی بیش دو الی سه میلیون گردشگر خارجی را در سال دارا می باشد و اگر در زمینه جذب گردشگران برنامه ریزی و موانع موجود رفع شوند و آن موارد فراقانون برای کسانی که از حاشیه امنیتی برخوردار بوده و معمولا برای نا امن جلوه دادن کشور برای جهانگرد کلا به سر عقل آمده و به ماهیت اصیل این صنعت درآمد زا پی ببرند ما شاهد رسوب گردشگران خارجی در کشور بسیار زیاد خواهیم بود و این یعنی دستیابی به درآمد ارزی چشمگیر.کارشناسان ژئواساتیک بر این باورند که قرن آینده قرن قومیت ها و ملیتها و تقسیم بندی جهان براساس فرهنگ و مذهب خواهد بود لذا نیاز ارتباط بین اجزای مردم بیش از پیش نمود خواهد کرد که لازمه آن نظریه و تئوری هایی ست که شهر سازان و برنامه ریزان همان مرزوبوم و با درک و احساس مشکلات و موانع موجود و ملموس و شناخت اهم قابلیت ها و استعدادهای بالفعل و عدم تقلید محض از مدل ها و نظریات کشور های پیشتاز غربی در زمینه شهر سازی که صرفا برای همان منطقه و کشور خاص و بر اساس شرایط اقلیمی و زمانی آن تهیه شده و استفاده از نقاط قوت مدل ها و تئوری های مزبور و تبیین و ارائه راهکار های راهبردی به منظور پیشبرد اهداف توسعه محوری و مرتفع ساختن کاستی های موجود میباشد از منظر توسعه پایدار منطقی ست که مقوله گردشگری را عاملی تاثیر گذار و تعیین کننده در اثر جوامع بشری و کشور ها دانست. صنعت گردشگری در جهان توسعه فراوانی یافته است و بسیاری از کشور ها از این راه توانسته اند وضعیت خود را بهبود بخشند و از مشکلاتی مانند بیکاری˓پایین بودن سطح درآمد سرانه و کمبود درآمد ارزی خویش بکاهند. صنعت جهانگردی بزرگترین و متنوعترین صنعت در دنیا به حساب می آید بسیاری از کشور ها این صنعت پویا را منبع اصلی درآمد˓اشتغال زایی˓رشد بخش خصوصی و توسعه زیر ساخت ها می دانند. صنعت گردشگری امروزه به قدری در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور ها اهمیت دارد که اقتصاد دانان آن را صادرات نامرئی نیز می نامند . اصطلاح جهانگردی و مسافرت گاهی به جای یکدیگر به کار می روند در این جا تعریف مسافرت همانند تعریف جهانگردی است اما سفری است که درجه هدفمندی آن بیشتر است اصطلاحات توریسم و توریست گاهی اوقات بیانگر علاقه اندک جهانگرد به محلی است که از آن بازدید می کند .                                                            صنعت جهانگردی را می توان به انواع زیر طبقه بندی کرد :         

1) توریسم بین المللی محدود به داخل: دیدن یک کشور توسط افراد غیر مقیم آن کشور

2)توریسم بین المللی محدود به خارج: مراجعه افراد غیر مستقیم یک کشور به کشور دیگر 

3)توریسم داخلی:دیدن یک کشور توسط افراد مقیم آن کشور

4)توریسم محلی :توریسم بین المللی محدود به داخل+توریسم داخلی

گردشگری در ایران www.taknaz.ir

اصطلاحات توریسم و توریست اولین بار در سال 1937 توسط اتحادیه ملل متحد مورد استفاده قرار گرفتند .توریسم به عنوان سفر افراد به خارج از کشور و با مدت زمان بیش از 24 ساعت اطلاق می شود

www.taknaz.ir - عکس هایی از مناظر دیدنی دزفول

 صنعت گردشگری در ایران  

کشور ایران یک موقعیت بسیار استثنایی و ممتاز از نظر جذب جهانگرد داشته که آن درآمدهای ارزی هنگفتی را به دنبال خواهد داشت و موضوعات مورد علاقه جهانگردان در ایران به فراوانی یافت می شود˓که از جمله طبیعت زیبا با خصوصیات اقلیمی و آب و هوایی ویژه˓مردمی با فرهنگ و تمدن کهن˓آداب و رسو م و سنن باستانی و اسلامی و اماکن بسیار قدیمی با سبک معماری بی نظیر˓به ویژه در شمال ایران و در منطقه تالش نشین و شهرک تاریخی ماسوله با قدمتی چندین هزار ساله که وجود دارد˓در کمتر کشوری می توان پیدا کرد. از طرفی کشور ایران یکی از پنج کشور مهم جهان در عصر حاضر است که آثار و آداب و سنن باستانی در حدی قابل توجه وجود دارد و تنها کشوری است که با داشتن این همه جاذبه های جهانگردی˓بخش صنعت جهانگردی را به راحتی می توان در آن مقبول ساخت . در حال حاضر مهمترین مانعی که بر سر راه صنعت جهانگردی میباشد˓رابطه ایران با جهان خارج است. در کشورهای جهان سازمان هایی به نام (سازمان جهانگردی ملی NTA  وجود دارند )که رابط بین بخش های خصوصی و دولتی هستند . این سازمان ها وظیفه تسهیل امر جهانگردی  از میان بر داشتن موانع موجود از طریق کارشناسان خبره را داشتهتا مسیر جهانگرد به سوی ایران تغییر یابد ورود جهانگرد به ایران سرمایه گذاری را افزایش داده˓به خصوص سرمایه گذاران را تشویق به سرمایه گذاری در زمینه احداث اقامتگاه˓سالن های غذا خوری مجهز بین راهی˓احداث تله کابین به خصوص در مناطق جنگلی شمال و بخش تالش نشین که طبیعت بکر و وصف ناشدنی دارد و صدها مواردی که با ایجاد آنها اشتغال ایجاد کرده و هم جهانگردان خارجی را به خرج کردن ارزهای خودشان در ایران تشویق می کند. یک جهانگرد اگر احساس کند که واقعا به عنوان گردشگر به آن اهمیت می دهند همه گونه امکانات رفاهی که لازمه جذب جهانگرد می باشد در ایران وجود دارد خواهان ماندن بیشتر در ایران و سیر و سیاحت در مناطق مختلف کشور که هر کدام به تناسب خود یک جاذبه ای دارد سفر کرده و با خاطره ای خوش از ایران رفته و فرهنگ برخورد درست ما در آن اثر گذاشته و در کشور خودش جدای از تعریف جاذبه های گردشگری در ایران به مسائل فرهنگی˓که اگر درست با آن برخورد شده باشد پرداخته و از این امر یک گام مهم و مثبتی در جهت خدمت به توسعه اقتصادی کشور برداشته می شود که نهایتا برآیند آن می تواند عامل موثری در تحرک و تسریع فرآیند رشد و توسعه اقتصادی کشور باشد . بر اسا س تجربیات حاصله در این زمینه عده ای از دست اندرکاران بخش صنعت توریسم معتقدند که هر یک نفر جهانگرد که وارد کشور می شود برابر با صدور صدها بشکه نفت برای کشور ایران سودآور می باشد و برای تحقق این امر مهم و حیاتی مشارکت تمامی افراد و مسئولان دست اندرکار بخش توریست و صنعت جهانگردی را می طلبد. در رابطه با گردشگران و مسائل مربوط به آنان مشکلاتی وجود دارند که از جمله تطبیق توریست ها با قوانین ایران می باشد. طبیعی است وقتی گردشگر خارجی از قوانین ما مطلع باشد به دنبال آن تحریکاتی نیز وجود نخواهد داشت˓لذا با آموزش های لازم˓اشاعه توریسم به هیچ وجه خطر آفرین نیست. مسئله بسیار مهم و پر اهمیتی که در مورد بخش جهانگردی باید مورد توجه قرار گیرد˓داشتن راهنماهای متعدد و آگاه  است زیرا راهنماهای توریست ها مبلغان کشور ما هستند˓چون توریست خارجی که از شرایط ایران اطلاع کافی ندارد و کلام وگفتار راهنما رابه عنوان  آینه تمام نمای شرایط ایران می پذیرد. توریست خارجی دنبال ارزش ها و اعتقادات ماست و میخواهد کنجکاویش را ارضا کند˓لذا روی حرف های راهنما حساب باز می کند˓پس بنابراین راهنماها باید مورخ˓ادیب˓صادق و متعهد باشند تا اینکه توریست ها را با واقعیات آشنا نمایند. در کل صنعت جهانگردی و توریسم دو هدف عمده میتواند داشته باشد :                

1) درآمد اقتصادی                                                                         

2)اشاعه فرهنگ ملی و اسلامی :از آنجایی که عده ای فقط به درآمد اقتصادی میاندیشند˓در حالی که خود اشاعه فرهنگ ملی و دینی در بلند مدت درآمد زا نیز هست.بر خلاف ادعای کسانی که توریست ها را از نظر فرهنگی برای ما مشکل آفرین می دانند˓به هیچ وجه نیاز به رها سازی فرهنگی نداریم˓بلکه با شناختی که از توریست پیدا می کنیم آنها بسیار راحت خود را با شرایط ما تطبیق می دهند.واقعیت این است که غربی ها از شرایط حاکم بر غرب و انگاره های فرهنگی آنجا خسته شده اند لذا جذابیت فرهنگی برای توریست ها همان نانوایی سنتی ما˓گلیم بافی و کارگاه های سنتی ساخت ابزار آلات کشاورزی با ابزارهای اولیه و با دست و دیدن بازارچه های سنتی به سبک بسیار قدیم معماری.این معنا و مفهوم ندارد که بخواهیم با مدرن سازی آنچه متعلق به فرهنگ ملی و دینی ماست دچار رها سازی فرهنگی شویم˓چون جهانگردان غربی از مظاهر مدرنیسم غرب دلزده شده اند .لذا در جهانگردی به دنبال چیز های تازه هستند˓به امید اینکه مسئولان این بخش به خصوص سازمان جهانگردی و میراث فرهنگی کشور با حرکت های مثبت در مورد رونق بخش جهانگردی˓شاهد رونق بیشتر این صنعت اشتغال زا و پر درآمد باشیم . به امید روزی که ایران در بخش صنعت توریست در دنیا حرف اول را بزند.با استناد به آمارهای موثق من از جمله تحقیقات سازمان جهانی جهانگردی این مقوله با شدت فزاینده ای نمو داشته و گویا می توان آن را بزرگترین صنعت جهان پس از نفت و خودرو سازی دانست و با توجه به رشد چشمگیر آن˓قابلیت اخذ رتبه نخست در سال های آتی را نیز دارا می باشد با توجه به موقعیت استراتژیک ایران که به لحاظ پهنه جغرافیا و اقلیم چهار فصل و باتبع آن موجودیت گیاهان و زیست اقلام متنوع حیوانات که موجبات بالقوه جذب گردشگران خارجی را داراست و از دیدگاه دیگر آثار باستانی که موید پیشینه غنی تاریخ و فرهنگ این کهن بوم و بر است و به لحاظ توسعه پایدار ایران قوه درک هر ایرانی متعهد و معقول را به سوی تصحیح نگرشی وا می دارد که محوریت آن عدم اکتفا به منابع رو به کاهش نفت و گاز و پالایش و صادرات مشتق شده از آن است با توجه به اقلیم خاص ایران می توان کشورمان را سرزمین تضادها دانست;در حالی که ارتفاع بخش بزرگی از خاک کشور بیش از 1200 متر بالاتر از سطح دریاست در مقابل آن کرانه های دریای خزر 26 متر پایین تر از سطح دریای آزاد است.اختلافات اقلیمی ایران نیز قابل تامل است به طوری که میانگین دمای هوا در دی ماه در سواحل خلیج فارس 20 درجه سانتیگراد است در حالی که هم زمان در شمال غرب کشور سرمای 30 درجه زیر صفر حکم فرماست !   

www.taknaz.ir - عکس هایی از مناظر دیدنی دزفول

  تاریخ توریسم در ایران

در سال 1314 ه.ش برای اولین بار اداره ای به نام اداره جلب سیاحان در وزارت کشور وقت تاسیس گردید.اداره مذکور پس از گذشت 6 سال به شورای عالی جهانگردان تغییر نام داد و مدت 22 سال به کار خود ادامه داد.در فروردین 1342 تصویب نامه تاسیس سازمان جلب سیاحان به امضاء هیئت وزیران وقت رسید و در سال 1353 این سازمان در وزارت اطلاعات و جهانگردی ادغام گردید .  

میزان سهم خاورمیانه و ایران از صنعت گردشگری سازمان جهانی جهانگرد  سازمان جهانی جهانگردی در گزارش سال 2005 اعلام کرد که رشد قابل توجه توریست به منطقه خاورمیانه باعث تبدیل شدن این منطقه به عنوان چهارمین نقطه جهانگردی جهان شده است بنا بر گزارش این سازمان مبنی بر روند رو به رشد تعداد سفرهای توریستی به خاورمیانه می توان دریافت که با تبیین و تعیین جاذبه های ایران و تحقیق و تخمین میزان تقاضای سفرهای خارجی به ایران و سپس هموارسازی ناهمواری ها و ناملایمتی های اجتماعی˓سیاسی و بستر سازی محیطی نئولیبرال که دولت را موظف به گشایش راه برای تحقق آزادی هایی که به اشتغال زایی منتهی می شودکه از نکات بارز این قاعده محترم شمردن مالکیت خصوصی قدرتمند و تجارت آزاد در بازارهای آزاد است به منظور جذب و هدایت و توسعه پایدار توریسم و اکوتوریسم موجب افزایش سهم ایران از این صنعت و در نهایت بهره مندی از منافع فرهنگی˓اجتماعی و اقتصادی خواهد شد .  

سهم نا چیز ایران از توریست

سهم ایران در حال حاضر  حدود یک دهم درصد از توریست خارجی است و با توجه به افق 20 ساله می بایست رقم 25 میلیارد دلار را از این صنعت کسب درآمد کند;شایان ذکر است در سال 2006 حدود 880 میلیون گردشگر از کشور های مختلف جهان دیدن کرده  اند که نشان از رشد 55 درصدی نسبت به سال 2005 میلادی دارد این میزان درآمد زایی حاصل از گردشگری با 10 درصد تولید ناخالص جهان و 11.4 درصد اشتغال و 11 درصد درآمد کل دنیا برابری می کند یقینا مایه مباهات نخواهد بود که سهم ایران به عنوان کشوری از آسیا تنها چهار صدم درصد باشد !

از بستر های مذکور می توان به تغییر نظریه های شهر سازی که غالبا به صورت کپی برداری از نظریه های مطرحه در کشور های بلوک غرب است یاد کنیم که مسبب آن تحصیل مدرسان و نظریه پردازان و برنامه ریزان مطرح ایران در مکتب افرادی مانند جان فریدمن و فرنسواپرو می باشد نظریه مرکز- پیرامون توسط جان فریدمن ارائه شده و متاسفانه غافل از شناخت و درک و لمس اجزاء و عناصر تشکیل دهنده فرهنگ و ... که متاثر از اجتماع و اقلیم ایران است و فارغ از کاستی هایی که بر این طرح وارد بود در چندین نقطه حساس ایران این طرح پیاده شده و با نقایص موجود که با توجه به شرایط ایران پدیدار شدند موجبات عدم تحقق برنامه های کوتاه و بلند مدت را فرهم آورده; بنا بر این طرح˓شهر اصل و پیرامون فرع تلقی می شد و همواره برقراری رابطه بین شهر و پیرامون را بدیهی و نتیجه تعامل و تفاهم حتمی بین نیروی شهر و پیرامون را منتهی به وحدت و یکپارچگی و ملی می دانست;و لیکن روابط دو سویه میان علت و معلول و چیستی و هستی در ارتباط با شهر و پیرامون به صورت آشکارا لحاظ نشده و با استناد به اینکه اکثر جاذبه های توریستی در گردشگری که منبع اصلی آن طبیعت چهار فصل و نواحی تاریخی می باشد این گونه نظریه ها و فاجعه آمیزتر از آن اینگونه طرز تفکر و نگرش و کپی برداری بدون مطالعه و عدم سعی و تلاش در تربیت تئوریسین های قابل و عدم تغییر نگرش باعث ضربه خوردن به صنعت گردشگری که نتیجه این ضربه رکود اقتصادی˓انباشت سرمایه˓افزایش نرخ تورم˓تحریم ها و تهدیدهاو بسیاری موارد دیگر است که برای عدم تحقق این چنین شرایطی بی شک می بایست در مورد مالکیت اشتراکی بر زمین و ابزار تولید و سوسیالیسم و نهایتا هدایت اقتصای تجدید نظر شود .پس از گذشت سالیان دراز و به سبب رشد چشمگیر شهر و شهر نشینی-و با توجه به مطالب و معایب مذکور مرتبط با طرح های اجرا شده مانند طرح مرکز- پیرامون˓این گونه کپی برداری از نظریات برنامه ریزان آمریکایی و اروپایی و القاء آن در کشوری متفاوت مانند ایران و عدم امکان سنجی پیاده سازی تئوری ها و مدل های مذبور;مسبب بستر ساز بروز اختلافات رفتاری و تبعیضات اجتماعی˓ایجاد گسل های طبقاتی و در پی آن وارد شدن ضربه بر پیکره صنعت گردشگری و عدم نیل به اهداف توسعه پایدار و عدم ترویج و ترغیب نگرش ضد کاپیتلیسمی می باشد – لذا می بایست با در نظر گرفتن شرایط موجود˓نیاز به برنامه ریزی˓تبیین اهداف و تسهیل مواضع جهت تثبیت منبع کسب درآمد از صنعت گردشگری و به دنبال آن تقویت موقعیت سیاسی˓اجتماعی و اقتصادی مملکت;احساس و مرتفع گردد. بنابراین چون برنامه ریزی به مفهوم هدایت عقلانی سیستم هاست نتیجتا می بایست بهترین راهکار و عملیات اجرایی به منظور نظم فضایی انتخاب شود و با توجه به اینکه برنامه ریزی یک جریان تلقی شده و امری آگاهانه و مبتنی بر اندیشه و تفکر است و بر اساس سلسله ای از اقدامات باید در آینده دنبال و پیش بینی شود لذا شخص برنامه ریز نیز می بایست توانایی برقراری ارتباط بین گذشته˓حال و آینده را داشته باشد ولی متاسفانه در ایران از دیر باز تا کنون از این اصول منطقی پیروی نشده مضاف بر این˓هیچ تلاشی در ارائه راهکاری عملی و مدلی مختص کشور ایران از سوی صاحب نظران نشده است !                                                                       

 چراباید به سرعین سفر کرد ؟+عکس www.taknaz.ir

 ضرورت تغییر نگرش شهر سازان و برنامه ریزان  

  با علم بر اینکه گردشگری در هزاره سوم ارزنده ترین صنعت پول ساز در جهان می باشد به ناچار دولت مردان و نظریه پردازان شهر سازی و سیاسی بایستی با همبستگی و جزم عزم ملی در این راه کوشش به سزایی بکنند تا باعث جذب توریست و معرفی فرهنگ اصیل- خواست ملت و اقلیم و جاذبه های کشور در سطح جهانی و ارتقای رشد ناخالص ملی شوند درآمدی که ناشی از تلفیق علمی و پراتیک فناوری اطلاعات و گردشگری عاید کشور میشود به هیچ وجه قابل قیاس با درآمد ناشی از فروش ذخایر نفت و گاز نخواهد بود!اختلاف درآمد مبتنی بر عرضه ذخایر و سرمایه نفت و گاز که در ازای دریافت ارز بین المللی حاصل میگردد با درآمد گردشگری در این است که هیچ چیز با ارزشی را از دست نداده ایم و سرمایه هنگفتی را عاید کشور می کنیم             

     www.taknaz.ir - تصاویر زیبا از دیدنی های زیبای کردستان

    ضرورت استفاده از فناوری اطلاعات در   گردشگری

 صنعت گردشگری در زمینه فناوری اطلاعات در ایران بسیار بی برنامه و بی منطق عمل نموده و نتوانسته چرخ خود را در این مدار با سرعت لازم به گردش درآورد و از منافع این تکنولوژی جهانی جهت بستر سازی آینده و توسعه و اصلاح خود چنان که شایسته است بهره جوید. تلفیق دو پدیده گردشگری و فن آوری اطلاعات که امروزه از فعالیت های مهم جهان در ایجاد درآمد به شمار می آید˓به لحاظ خلق فرصت های شغلی در ایران رونق چندانی نداشته که این خود ضعف عمده به شمار می آید                                   

 گردشگری و لزوم توسعه فضای شهری CDS

          توسعه فضای شهری فرآیندی است به منظور تهیه چشم انداز بلند مدت از آینده که برنامه ای را با تکیه بر فعالیت بهره وران و کاربران به منظور بهبود سطح کیفی زندگی تهیه و تنظیم میکند˓گردشگری باعث افزایش تبادلات و تعاملات فرهنگ و اجتماع و سرمایه گذاران بخش خصوصی شده که نتیجه این موارد افزایش رویکردها و هنجارها و کاهش بزه اجتماعی و به عبارت دیگر هدایت شهر به بهترین نقطه ایده آل است.پیدایش شهرهای مدرن و گسترش شهر نشینی منجر به دگرگونی در ساختار اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی کشورها شده است و با موتوریزه شدن نقل و انتقالات و بهبود ساختار زیربنایی و گسترش مفاهیم شهر نشینی شاهد رشد چشم گیر و فروغ فزاینده رجوع نا گزیر به صادرات غیر نفتی و بهبود چرخش چرخ صنعت توریسم و اصلاح نگرش به این صنعت جهانی میباشیم. 

  نقش مدیریت در سیستم اطلاعات توریسم و گردشگری 

          باید دانست که امروزه مدیریت صنعت پیچیده ای  چون صنعت توریسم˓تنها محدود به یک ساختار متمرکز˓یک سازمان˓یک وزارت خانه یا یک هیئت مدیره نیست˓بلکه کلیه اقشار جامعه به نوعی در مدیریت چنین سازمانهایی در گیر و سهیم می باشند و تنها با مشارکت این گروه و تمامی مصرف کتنندگان و ارائه دهندگان خدمات است که میتوان پویایی وهماهنگی این صنعت را در سطح کلان تضمین کرد .در این رابطه نظام های اطلاع رسانی نقش بارزی را ایفا می نمایند و اصولا اگر به جامعه˓اطلاعات مورد نیاز داده نشود˓آیا می توان انتظار داشت که در تحقق اهداف صنعت توریسم و گردشگری مشارکت لازم را داشته باشد؟ آیا سازمانی که درهایش را به روی جامعه بسته و خود را چون سلولی ایزوله و جدا از مردم می پندارد˓می تواند انتظار داشته باشد که به هنگام مواجه با تهدیدها˓عموم به یاریش بشتابند و وی را از ورطه ای که در آن فرو افتاده است˓نجات دهند ؟ آیا چنین سیستمی که خود را همواره در هاله ای اسرار امیز از دید جامعه پنهان کرده است˓نه آمار واطلاعاتی داده است و نه گزارش و ترازی برای مردم که به نوعی در عملکرد وی سهیم هستند˓تنظیم کرده است ˓می تواند از عدم مشارکت جامعه اظهار گلایه کند ؟هر صنعت وسازمانی که چون قلعه ای تسخیر ناپذیر˓خود را در حصارها پیچیده باشد دارای سیستم و مکانیسمی است که هر گونه مشارکتی را دفع میکند و هر نوع مداخله ای را غیر مجاز می شمارد اما توریسم و گردشگری به عنوان یکی از بخشهای جامعه که با تمامی اقشار تماس مستقیم دارد˓دارای ساختاری کاملا انعطاف پذیر است و به دلیل مواجهه همه روزه با تغییر وتحولات گسترده ای که در سطح دنیا روی می دهد ˓نیاز به مشارکت تمامی گروههای ذینفع˓در انطباق با شرایط جدید دارد تا به این ترتیب بتواند از هر نقطه ضعف یا نقطه قوت و از هر تهدید یا فرصتی به نفع خویش بهره ببرد .

مکان های دیدنی ایران که باید حتما دید !+ تصاویر - www.taknaz.ir

 ضرورت مدیریت درسیستم اطلاعات گردشگری

چراباید برسیستم اطلاعات گردشگری مدیریت نمود ؟

 چند دلیل وجودداردکه چنین چیزی راضروری می سازد:

-گردشگران به منظور به دست آوردن اطلاعات و آسان سازی آن جهت تصمیم گیری سفرشان نیازمند اطلاعات سازمان یافته می باشند. در حقیقت آنها نه تمایل و نه وقت کافی دارند که اطلاعات پراکنده و ناقص ˓ به ویژه سازمان نیافته را جستجو کنند . به عبارت دیگر منظور یک گردشگر به دست آوردن اطلاعاتی هدف دار و جهت یافته برای یک مقصد گردشگری که بیشترین کمک در تصمیم گیری به مسافرت ونیز لذت سفربرخوردار باشد.

-حاکمیت بر اطلاعات وجهت دهی اطلاعات چنانچه بر کانالهای اطلاعات گردشگری ˓نظارت کافی انجام پذیرد.می توان  اثر بخشی در هر  یک از کانال ها را در پدیده تصمیم گیری و رضایت مندی گردشگران بالقوه و بالفعل نسبت به مقصد توریستی مورد نظر ارزیابی قرار داد و از این طریق نیازهای اطلاعاتی موثر  مورد نیاز گردشگران در بازار های هدف را شناسایی نموده ˓ نسبت به تصویر سازی مثبت یکپارچه از مقصد استراتژی های مناسبی را اتخاذ نمود.

- اطلاعات یکپارچه و هدف مند نقش عمده ای در توسعه همگانی وجامعه ایفا میکند.این عامل بخصوص در امر گردشگری بسیار مهم میباشد.ازآنجاکه گردشگران جامعه را بعنوان کلیت یااجتماع یکپارچه تلقی ومشاهده می نمایند نه بعنوان یک جزء ˓ بنابراین آنهاکه سرمایه گذاران ومشتریان دائمی آینده دربخش گردشگری میباشند ˓ یکپارچگی وتصویرمثبت ذهنی ازمقصدگردشگری مانند ایران عامل مهمی درجذب آنان به فعالیت گردشگری محسوب می گردد.پس اگر سیستم اطلاعات را چنانچه تحت مدیریت وکنترل فراگیرخود درآوریم تا به گونه ای که تصویری که میخواهیم گرفته شود ˓ باید استراتژی مطلوب جهت اداره ومدیریت ازطریق فناوری اطلاعات وارتباطات لازم درنظرگرفته شود.

ویژگی های سیستم های اطلاع رسانی موثردرصنعت گردشگری

سیستم های اطلاع رسانی موثرگردشگری دارای ویژگی های زیرمیباشند:

-دراین سیستم هر کانال عملکرد خاص خودش را دارد وگردشگران ممکن است برای دستیابی به اطلاعات گوناگون از کانالهای اطلاعاتی مختلفی استفاده نمایند.مثلا برای تصمیم گیری راجع به اینکه درتعطیلات به کجا باید رفت ممکن است گردشگر بادوستان یا اعضای خانواده مشورت نماید اما زمانیکه به مقصد رسید به کانال های دیگری نیاز دارد.

-کلیه کانال های اطلاعاتی این سیستم بایکدیگر مرتبط می باشند و به هم وابستگی درونی دارند ; درست مانند زمانیکه هر بخش آن مکمل بخش های قبل است و نوعی پیوستگی درونی در سراسر آن به چشم می خورد.

- نظام اطلاعات گردشگری هم مانند یک پازل عمل می کند و هر قطعه از آن سیستم یعنی کانال های مختلف آن برای برقراری ارتباط با گردشگران مورد استفاده قرار میگیرد و همانند یک پازل هر گاه بخشی از آن غایب باشد کل آن ناکامل خواهد بود . علاوه بر این چنانچه یک یا دو کانال نتواند اطلاعات را به خوبی منتقل کنند یا اطلاعات منتشره از آنها با سایر کانال های سیستم مرتبط نبوده و همخوانی  نداشته باشد در آن صورت نظام اطلاع رسانی مربوطه قادر نخواهد بود کل پیام  را به طور موثر انتقال دهد .

- می بایست به راحتی و با کیفیت بالا از طرق مختلف مثل اینترنت و ... قابل دسترسی بوده و دارای محتوای اطلاعاتی غنی موثری باشند . دسترسی از طریق اینترنت مساله ای  است که در اینجا مورد تاکید خاص قرار دارد . غنای محتوا نیز می بایست جامع بودن ˓ تفصیلی بودن ˓ دقیق و موضوعی بودن و چند زبانه بودن اطلاعات را نیز شامل شود .

10 جاذبه گردشگری مذهبی ایران وجهان - www.taknaz.ir

 صنعت گردشگری از دیدگاه اقتصاد   

اقتصاد دانان از صنعت گردشگری به عنوان یک صنعت مولد سرمایه واشتغال زا نام می برند و توجه خاصی به این صنعت دارند لذا معتقدند توسعه صحیح گردشگری به لحاظ اقتصادی موجب افزایش ارز آوری می شود.صاحب نظران علم اقتصاد معتقدند اگر کشوری بتواند از پتانسیل ها استفاده کرده وچرخ های این صنعت را درکشورش به حرکت در آورد شاهد شکوفایی شگرفی درسطح اقتصاد کشور خواهند بود. تاثیر این صنعت از جهات مختلف قابل بررسی و مهم است که به تعدادی از این مولفه ها در زیر اشاره شده است:

- ورود ارز به کشور – اشتغال در بسیاری از زمینه ها – پویایی بازار خرده فروشی

- فعال شدن فرودگاه ها وسیستم های حمل ونقل – افزایش سرمایه گذاری

- افزایش تولیدات محلی و بومی وصنعتی (صنایع دستی ومحصولات فرهنگی )

- افزایش میزان سرمایه گذاری بخش خصوصی (هتل سازی وسایر خدمات مرتبط )

ورود هر توریست به کشور ما8 فرصت شغلی ایجاد می نماید و در آمدی به اندازه فروش 50 تا 100 بشکه نفت را به دنبال می آورد . از ابتدای سال 1381 تا کنون 1200 هزار نفر جهانگرد خارجی به ایران مسافرت نموده اند  که این رقم رشت 16 درصد را نسبت به سال گذشته نشان می دهد و نیز رشد 27 درصد را نسبت به 10 سال گذشته برای ایران به همراه داشته است . مقایسه ای تطبیقی نشان می دهد کشور همسایه ما ترکیه بیش از درآمد ایران از فروش نفت از صنعت جهانگردی کسب سود می نماید .به طوریکه این کشور در سال 1998 میلادی (1377 ) درآمدی بالغ بر  3/8 میلیارد دلار از صنعت جهانگردی کسب نموده و نیز 320 هزلر نفر از نیروی کار فعال و جوان خود را در این صنعت به کار گرفته است . تمامی این آمار و ارقام از گستردگی و عمق حیاتی این صنعت دارد و نیز نشانگر آن است که تنها جانشین درآمد صنعت نفت ˓ درآمد صنعت جهانگردی است .

 www.taknaz.ir - تصاویر زیبا از دیدنی های زیبای کردستان

 درآمد جاری 

توسعه صنعت توریسم  به عنوان مهمترین بخش اقتصادی و ارز آور جهان در بین همه کشورها مد نظر بوده است و تبلیغات گسترده ˓ نشان از توجه دولت ها به درآمدهای این صنعت بزرگ است .توسعه زیر ساخت های گردشگری ˓ یکی از چالشهای مهم توسعه اقتصادی در دنیاست و رقابت کشورها در این عرصه هم اینک به یک ماراتن صنعتی تبدیل شده است . فراگیری ابعاد سرمایه گذاری و اشتغال زایی صنعت توریسم ˓یکی از ویژگی های این صنعت اقتصادی پایه است ˓ که علاوه بر زود بازده بودن ˓ ظرفیت های نا محدودی را نیز برای سرمایه گذاری ایجاد می کند .سازمان همکاری و توسعه جهانی را پس لز بانکداری دومین بخش خدمات در تجارت بین الملل معرفی کرده است . بر اساس آمار منتشره در سال 2000 میزان سرمایه گذاری در بخش گردشگری 701 میلیارد دلار یعنی معادل 9/4 درصد کل سرمایه گذاری جهان بوده است . این رقم تا سال 2010 به بیش از 1400 میلیارد دلار معادل 10/6 درصد کل سرمایه گذاری های جهانی رسید . بر اساس آمار منتشره تا سال 2010رشد صنعت توریسم 2/4 درصد و آمار گردشگران نیز به یک میلیارد نفر و درآمد جهانی این بخش به 736 میلیارد دلار افزایش یافت . اگر چه از نیمه سال 2011 و در طول سال 2012 صنعت گردشگری به دلیل بحران های مالی  در اروپا و آمریکا به شدت کاهش یافت ˓ اما این صنعت رتبه نخست درآمد زایی را برای کشورهای هدف همچنین به همراه داشته است .گستره جهانی صنعت جهانگردی باعث توسعه نوآوری های تکنولوژی ˓ جریان های سرمایه ای ˓ فرهنگ ˓ اطلاعات و افزایش درآمد ها و بهبود شرایط ارتباطات گردشگری در این کشورها شده است . در عصر حاضر که جهانگردی و شکوفایی اقتصادی صنعت توریسم به دغدغه مشترک جهانی تبدیل شده است ˓ کشور هایی موفق بودند که با ابتکار عمل و یافتن راه های جدید ˓ به نحو مطلوب از توانمندی های این بخش بهره برده اند . اکنون پس از رکود صنعت خودرو سازی ˓ از صنعت گردشگری به عنوان کلید توسعه برخی کشورها یاد می شود درآمد کلان این صنعت است در برخی کشور ها هم اینک جهانگردی را در اولویت دیگر برنامه های آنان قرار داده است .به گفته کارشناسان ˓ وابسته بودن 50 درصد تولید نا خالص برخی کشور های کوچک جهان و محسوس بودن درآمد برخی کشور های بزرگ از گردشگری می طلبد که در کشور ایران به عنوان یک خاستگاه بزرگ گردشگری آسیا با تمدن و تاریخ کهن بیش از پیش در این بخش سرمایه گذاری شود . در سال 2001 تعداد گردشگرانی که از مالزی دیدار کرده اند 12/7 میلیون نفر و درآمد ارزی ناشی از توریسم این کشور کم سابقه کوچک آسیایی 5/2 میلیارد دلار بوده است . تا سال 2006  تعداد گردشگران این کشور به 15 میلیون نفر رسید و درآمد ارزی آن از مرز 8 میلیارد دلار گذشت . در ایران با توجه به وجود قدمت تاریخی و تنوع جاذبه های گردشگری ˓ صنعت گردشگری می تواند به عنوان صنعتی پر درآمد برای کشور باشد . درآمد 1000 دلاری هر توریست برابر با 60 تا 70 بشکه نفت است و صنعت گردشگری می تواند جایگزین صنعت نفت شود . جهانگردی یک صنعت مادر است و در آمد های این صنعت تنها به یک گروه و افراد محدود تعلق نمی گیرد ˓ بلکه شبکه ای از چرخش اقتصادی را می تواند به همراه داشته باشد . توسعه صنعت گردشگری در دنیا در بخش های مختلف هتل داری ˓ هواپیمایی ˓ کشتیرانی ˓ حمل نقل ˓ مراکز اقامتی ˓ تفریحی و بخش خدمات غذایی موجب اشتغال مستقیم و غیر مستقیم فراوانی در جهان شده است . براساس گزارش شورای جهانگردی و مسافرت جهانی از هر 9 نفر کارمند و کارگر دنیا یک نفر در صنعت گردشگری مشغول است و تعداد این افراد در دنیا 212 میلیون نفر است گردشگری شاهرگ اقتصادی بسیاری از کشور هاست تا جایی که برخی از دولت ها تا 50 در صد از تولیدات ناخالص خود را وابسته به گردشگری می دانند .گردشگری و درآمد حاصل از آن ˓توزیع درآمدها را متعادل تر و روند عمران منطقه ای را تسریع و فعالیتهای اقتصادی کشور را متنوع می کند گردشگری باعث جذب سرمایه های سرگردان ˓ افزایش درآمد ملی و ارز آوری از دیگر مزیت های  شکوفایی بخش گردشگری است.  در حال حاضر گردشگری در جهان به دو شیوه کلاسیک و مدرن صورت می گیردکه گردشگری کلاسیک وسنتی در جاذبه های تاریخی رخ می دهد و گردشگری نوین نیز از سوی مراکز علمی ودانشگاهی به عنوان گردشگری علمی میزبانی می شود. یکی از مولفه های گردشگری نوین در جهان پرداختن به گردشگری علمی است و گردشگری علمی در زمینه صنعت توریسم در سطح دانشگاها و دست آوردهای علمی می تواند به صنعتی در آمد زا برای دانشگاها و مراکز علمی مبدل شود. بر اساس تعاریف جدید سازمان WOT ورد هر شخص خارجی به یک کشور ˓به عنوان مسافر قلمداد می شود ˓چرا که این افراد خارجی حتی اگر برای ترانزیت نیز سفر کنند برای خرید کالا و استفاده از هتل اقدام خواهند کرد .

به روز نبودن سیستم ناوگان حمل و نقل جاده ای ˓ کمبود امکانات زیر ساختی سیاحتی و زیارتی ˓ مشارکت نا کافی بخش خصوصی برای سرمایه گذاری ˓ عدم معرفی مطلوب پتانسیل ها و جاذبه های گردشگری ˓ نبود راهبرد مشخص در معرفی استعدادها و توانمندیها و عدم رشته آموزشی راهنمای گردشگری از موانع توسعه صنعت توریسم می باشد.

تصاویر هتل داریوش یکی از زیباترین هتلهای دنیا در ایران - www.taknaz.ir

 اثرات اقتصادی گردشگری

صنعت گردشگری دارای آثار اقتصادی و اجتماعی قابل ملاحظه ای می باشد . ایجاد اشتغال و دست یابی به درآمد ارزی پایدار و مناسب و همچنین شناخت متقابل فرهنگی در راستای صلح و وفاق بین المللی از آثار اجتماعی و اقتصادی این صنعت است . ایجاد اشتغال˓کسب درآمد ارزی برای کشور میزبان و بهبود تراز پرداخت ها˓افزایش درآمد های مالیاتی از محل فعالیت های اقتصادی مرتبط با گردشگری ˓ ایجاد تعادل منطقه ای ˓ تعدیل ثروت˓دگرگون ساختن فعالیت های اقتصادی و سوق دادن درآمد از مناطق شهری و روستاها و بالاخره جلوگیری از برون کوچی روستاییان از اثرات اقتصادی گردشگری محسوب می شود از طرفی در تنوع و غنا  بخشیدن به اقتصاد محلی حائز اهمیت بسیار است˓برای تولیدات محلی اعم از صنایع دستی و یا محصولات کشاورزی جهت ارتزاق گردشگران بازارهای جدیدی ایجاد می کند ˓ علاوه بر آن ˓ در بهبود کیفیت فراورده های کشاورزی صنایع دستی نیز موثر می باشد .

در اکثر ارزیابی های به عمل آمده از توسعه گردشگری در جهان سوم تاثیرات اقتصادی مهمتر از ملاحظات دیگر است.در حقیقت گردشگری به عنوان یک عامل اقتصادی عمده و بسیار موثر در سال های اخیر مورد توجه فراوان قرار گرفته و بدین علت سعی می شود که حتی الامکان از عوامل موثر در کاهش جریان گردشگری جلوگیری به عمل آمده و امکانات لازم جهت رشد و توسعه آن فراهم شود .

در کشورهای صنعتی توسعه صنعت گردشگری موجب تنوع درآمد ها و کاهش نا هماهنگی دراقتصاد می گردد و در کشور های در حال توسعه˓فرصتی برای صادرات ایجاد می کند که نرخ رشد آن از اشکال سنتی صادرات بیشتر است .

بنابراین گردشگری منبعی قابل اتکا در بسیاری از کشور های توسعه یافته و در حال توسعه است که می تواند تاثیر فزاینده ای بر روی افزایش درآمد چه در سطح ملی و نیز افزایش فرصت های شغلی˓افزایش دستمزد ها و تحول و گسترش تولیدات و ... داشته باشد .

علاوه بر این جولی لئونز (1995 ) عقیده دارد که یکی از بزرگترین منافع حاصل از صنعت گردشگری در نواحی و مناطق مختلف ایجاد درآمد و دستمزد برای افرادی است که در آن اشتغال دارند و نیز تاکید می کند که اغلب این شاغلان را افراد محلی و بومی تشکیل می دهند تاثیر اقتصادی گردشگری در نواحی روستایی افزایش درآمد برای ساکنان مناطق گردشگری می باشد که می تواند به صورت فردی یا عمومی برای این مناطق به وجود آید .

تاثیر مثبت دیگر گردشگری می تواند ایجاد فرصت های شغلی جدید و نیز افزایش اشتغلا زنان و جوانان در فعالیت های مرتبط با این صنعت می باشد . اصولا اشتغال در صنعت گردشگری دارای اشکال مختلفی است که عبارتند از :

الف )انتقال مستقیم : همانند اشتغال در هتل ها ˓ رستوران ها و ...

ب)اشتغال غیر مستقیم : که در بخش های عرضه کننده کالا همانند تولیدات کشاورزی ˓ شیلات و صنایع دستی می باشد .

ج)اشتغال القایی : شامل کسانی است که از درآمد افرادی که به طور مستقیم و غیر مستقیم در صنعت گردشگری فعالیت می کنند˓پشتیبانی می شوند .

د)اشتغال در بخش ساختمان : شامل افرادی است که در بخش احداث تاسیسات و زیر ساخت های گردشگری فعالیت می کنند .

توسعه گردشگری برای رشد اقتصادی و اجتماعی اهمیت ویژه ای دارد که می توان آن را به منزله نیروی محرکه توسعه اقتصادی در تمام کشور ها به حساب آورد هیچ کشوری نیست که فاقد مواد اولیه لازم برای توسعه گردشگری باشد آنچه که کشورها را از همدیگر متمایز می سازد خود به تنهایی جاذبه گردشگری به شمار می رود . بنابراین هر کشور با کوشش در خور و سرمایه گذاری مناسب در زمینه گردشگری می تواند وارد کننده جهانگرد بوده و از این راه به رشد اقتصادی خود کمک نماید .

گردشگری پول و جمعیت را از مراکز ثقل صنعتی به سوی روستاها و نقاط طبیعی    می کشاند و یا تعداد زیادی را به سوی مراکز شهری روانه می سازد و این حرکت آنها باعث بازده مضاعف در اقتصاد کشورهای جهانگرد پذیر می شود .گردشگری در تنوع و غنا بخشیدن به اقتصاد محلی نیز حائز اهمیت بسیار است برای تولید محلی اعم از صنایع دستی و یا محصولات کشاورزی جهت ارتزاق گردشگران بازارهای جدیدی ایجاد می کند علاوه بر آن در بهبود کیفیت فراوده های کشاورزی و صنایع دستی نیز موثر می باشد . همچنین در احیا و بازسازی شهر ها خصوصا شهر های تاریخی نقش مهمی دارند چرا که در صورت عدم دریافت درآمد ناشی از این اماکن و تخصیص بودجه لازم برای ابقای آنها این گونه مراکز به تدریج رونق و اهمیت خود را از دست می دهند و از این رهگذر منافع اقتصادی ناشی از جذب گردشگر نیز منتفی می شود.

تاثیر گردشگری از بعد درآمد زایی ˓ تولید ناخالص ملی˓تسریع جریان پول و تقویت بنیه اقتصادی بر هیچکس پوشیده نیست این قسم از فعالیت درآمد مردم محلی را از طریق حقوق و دستمزد افزایش می دهد به علاوه امکان حصول درآمد های دیگر از طریق ارائه مشاغل در دیگر بخش ها نظیر ساختمان˓تعمیرات˓تامین مایحتاج˓کرایه اتومبیل و ... نیز وجود دارد یکی از منابع درآمد صنعت گردشگری مالیات است که از محل مالیات های دریافتی فروش تامین می شود.گردشگری تا میزان 6 درصد درآمد های مالیاتی که سالانه عاید دولت می شود را ایجاد می نماید گردشگری ارز آور بوده و سبب توسعه بست تجارت خارجی و صادرات نامرئی و بهبود تراز پرداختها نیز می شود .

همچنین گردشگری در ایجاد فرصت های شغلی و کاهش معضل بی کاری با تصحیح الگو و ایجاد ظرفیت های شغلی پایدار و مستمر نقش به سزایی دارد. 15 درصد از مشاغل در سطح جهانی به بخش گردشگری اختصاص دارد .اگر چه بخش گردشگری پتانسیل بسیار بالایی از ارتباط بااشتغال دارد لکن قدرت اشتغال زایی آن بستگی به عواملی نظیر تعداد گردشگران˓تعداد شب اقامت آنها و میزان پر بودن اتاق ها دارد طبق مطالعات انجام شده در ایران با پر بودن 79 درصد اتاق ها و اقامت 5/4 شب به ازای هر دو اتاق یک فرصت شغلی ایجاد شده است . واقعیت آن است که علاوه بر ایجاد فرصت های شغلی مستقیم به دو نوع فرصت شغلی یکی غیر مستقیم و دیگر القایی نیز باید توجه کرد . مراد از فرصت شغلی القایی اشتغالی است از نتیجه هزینه کردن و خرج کردن درآمد افرادی که به طور غیر مستقیم در این صنعت شاغلند ایجاد می شود .

سازمان جهانی گردشگری در این رابطه چنین بیان می کند :

الف) اشتغال مستقیم ˓ اشخاصی که در موسسات مرتبط با گردشگری کار می کنند از قبیل هتل ها ˓ رستوران ها˓فروشگاه های گردشگری و آژانس های مسافرتی

ب) اشتغال غیر مستقی

ادامه